Dieter Rams Tasarımlarıyla Apple Ürünleri Arasındaki Benzerlik

Dieter Rams ile Apple arasındaki benzerlik, basit bir biçim taklidi tartışmasından daha derin bir mesele. Asıl önemli olan, Rams’ın Braun için geliştirdiği tasarım kültürünün —berraklık, hiyerarşi, okunabilirlik, gereksiz jestlerden kaçınma ve kullanımı merkeze alan dingin estetik— Apple’da özellikle Jony Ive döneminde çağdaş bir yorum bulmuş olması. Braun ET66 ile Apple’ın hesap makinesi arayüzü arasındaki akrabalık, ya da Rams’ın radyoları ve ses cihazlarıyla iPod/iPhone ailesi arasındaki biçimsel mantık, yalnızca tesadüfle açıklanamayacak kadar belirgin. Burada mesele tek tek formların kopyalanması değil; oran, yüzey, düğme ve arayüz mantığı, renk ekonomisi ve nesnenin kullanıcıyla kurduğu mesafenin benzerliği. Başka bir deyişle etki görünümden çok tavır düzeyinde. Bu karşılaştırmanın en öğretici yanı, iyi tasarımın bir “stil” değil, ilkeler dizisi olduğunu göstermesi. Rams’ın “less, but better” yaklaşımı Apple’ın en başarılı ürünlerinde ürün berraklığına dönüşüyor: nesne ne işe yaradığını ilk bakışta anlatmalı, kullanıcıyı zihinsel gürültüye maruz bırakmamalı ve biçim işlevin önüne geçmemeli. Yine de arada önemli bir fark var. Rams’ın tasarım etiği dayanıklılık, uzun ömürlülük ve tüketim eleştirisiyle daha güçlü bir bağ kurarken, Apple ekosistemi bu etik sınavı her zaman aynı ölçüde geçemiyor. Bu nedenle iki taraf arasındaki ilişki yalnızca benzerlik değil, aynı zamanda bir gerilim içeriyor. Biçimsel akrabalık son derece güçlü; ancak o biçimin arkasındaki ahlaki program her zaman bire bir örtüşmüyor. Bence karşılaştırmayı asıl ilginç yapan da bu fark.